Gravensteen 500 jaar

Zierikzee keert terug naar de late middeleeuwen

In 2026 is het precies 500 jaar geleden dat het Gravensteen in Zierikzee werd voltooid. Dat wordt gevierd met een groots historisch evenement: de Historische Dag Gravensteen 500, op zaterdag 29 augustus 2026. Het centrum van de stad – vooral het Havenplein en het Havenpark – verandert die dag in een levend decor uit de late middeleeuwen.

Een gebouw met macht, rechtspraak en geschiedenis

Het Gravensteen werd tussen 1524 en 1526 gebouwd in opdracht van keizer Karel V, graaf van Holland en Zeeland. Het gebouw was niet zomaar een stenen huis, maar een bestuurlijk hart van de regio Zeeland Beoosten de Schelde, met Gravensteen Zierikzee als centrum van macht en rechtspraak.

Binnen de muren zetelde de baljuw, die namens de graaf bestuurde. Er was een vierschaar voor rechtspraak en zelfs een gevangenis, die tot in 1923 in gebruik bleef. De gevel draagt nog altijd symbolen van de Habsburgers en de Orde van het Gulden Vlies – stille getuigen van een tijd waarin Zierikzee een belangrijke bestuursstad was.

Tegenwoordig is het gebouw deels in gebruik door de Wereldwinkel en worden de historische gevangenisruimtes ontsloten via rondleidingen van het Stadhuismuseum. In de toekomst ligt er de ambitie om het Gravensteen verder te ontwikkelen tot museumlocatie.

Een stad verandert in een middeleeuws toneel

Tijdens de Historische Dag wordt het centrum van Zierikzee volledig omgevormd. Het Havenplein en het Havenpark – samen met omliggende plekken zoals de Beuze en de muziektent – worden ingericht als een middeleeuws festivalterrein.

Bezoekers lopen een uitgezette route langs verschillende zones:

• Blauwe zones: plekken voor spel, demonstraties en levendige activiteiten
• Groene zones: ambachten, rekwisieten, marktkramen en historische objecten

Re-enactmentgroepen brengen de middeleeuwen tot leven met toneel, humor, muziek en historische scènes. Zo ontstaat een wandelroute vol verhalen, van markt tot rechtszaal en van ambacht tot spektakel.

Rechtspraak op straat en levende geschiedenis

Een bijzonder onderdeel van de dag is de historische rechtspraak. Onder de Beuze wordt een vierschaar opgesteld en voor het Gravensteen komt het oude bordes weer tot leven, waar ooit straffen werden uitgevoerd.
Op vaste momenten worden daar iconische rechtszaken nagespeeld, gebaseerd op historische bronnen zoals de zogeheten “waarheidsboeken” van Zierikzee. Zo krijgt het publiek een inkijkje in de criminele rechtspraak van de late middeleeuwen – niet als droge geschiedenis, maar als levend theater.

Een familiefeest voor de hele stad

De organisatie heeft duidelijke doelen: het vieren van het erfgoed, het versterken van de identiteit van Zierikzee als monumentenstad en het creëren van een toegankelijk familie-evenement voor jong en oud.

Ondernemers worden actief betrokken. Horeca op het Havenplein serveert middeleeuws geïnspireerde gerechten en lokale ondernemers kunnen deelnemen in historische stijl. Zo wordt het evenement niet alleen een reconstructie van het verleden, maar ook een samenwerking met het heden.

Rederijkers, muziek en middeleeuwse sfeer

In de tuin van het Gravensteen verzorgen De Rederijkers korte voorproefjes van hun nieuwe voorstelling “Het Beulszwaard”. Muziek, spel en theatrale scènes zorgen ervoor dat bezoekers steeds opnieuw worden verrast tijdens hun wandeling door de stad.

Zierikzee als levende monumentenstad

Met Gravensteen 500 wordt niet alleen een 500-jarig gebouw gevierd, maar ook het verhaal van de stad zelf. Zierikzee presenteert zich daarmee opnieuw als een plek waar geschiedenis niet achter glas zit, maar op straat leeft.

Een dag waarop verleden en heden elkaar letterlijk ontmoeten – tussen markt, misdaad, muziek en middeleeuwse verbeelding.

Klik hier om het programma in te zien.

De organisatie van de dag is in handen van de Stichting Vrienden Erfgoed Zierikzee.

Het Familiefonds Hurgronje is één van de sponsoren van dit evenement.